# Çarukluğ boyu

> Source: https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%87aruklu%C4%9F_boyu
> Last updated: 2026-10-05
> License: CC BY-SA 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/). Credit "Turkipedia contributors" and link to the source.
> Based on: Çarukluğ boyu, https://tr.wikipedia.org/wiki/%C3%87aruklu%C4%9F_boyu (CC-BY-SA-4.0)

**Çarukluğ**, [Kaşgarlı Mahmud](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C3%A2%C5%9Fgarl%C4%B1_Mahmud), [Türk Dili](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrk_dilleri)'nin en eski ve değerli sözlüklerinden [Divân-ı Lügati't-Türk](https://turkipedia.org/tr/wiki/D%C3%AEv%C3%A2nu_Lug%C3%A2ti%27t-T%C3%BCrk)'te;

"***ٱغُز**** Oğuz" "Bir *[*Türk*](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrkler)* boyudur. Oğuzlar Türkmendirler. Bunlar yirmi iki bölüktür; her bölüğün ayrı bir belgesi ve hayvanlarına vurulan bir alâmeti vardır. Birbirlerini bu belgelerle tanırlar.*"[^1]

"*Yirmiikincisi : "****جرقلغ**** Çarukluğ"lardır. Bunların sayısı az, belgeleri belli değildir.*"[^2] *......, Bu saydığım bölükler köktür. Bu kökten bir takım oymaklar çıkmıştır; onları söylemedim, sözü kısa kestim. Bu bölüklerin adları onları kurmuş olan eski dedelerin adlarından alınmıştır. Araplarda dahi böyledir.*"[^3] Çarukluğ boyunun adına [Reşideddin Fazlullah](https://turkipedia.org/tr/wiki/Re%C5%9F%C3%AEd%C3%BCdd%C3%AEn_Fazlullah-%C4%B1_Hemed%C3%A2n%C3%AE)'ın listesinde rastlanmıyor. Bu listede Kaşgarlı'nın [Divan](https://turkipedia.org/tr/wiki/D%C3%AEv%C3%A2nu_Lug%C3%A2ti%27t-T%C3%BCrk)’daki Oğuz boy bölüğünde bulunmayan şu adlar geçmektedir: *Yaparlı*, *Kızık*, *Karkın*.

Bu isimde Isparta ili Şarkikaraağaç ilçesi [Çarıksaraylar](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%87ar%C4%B1ksaraylar) kasabası vardır. Çaruk köyü ile Saraycık ve diğer yakın köylerin 1522 yılında birleşmesiyle meydana gelmiştir.

**Diğer yerleşim yerleri:**

- [Çarıktekke](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%87ar%C4%B1ktekke%2C_Kula) mahallesi (Manisa Kula)
- [Çarıktekke](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%87ar%C4%B1ktekke%2C_Ala%C5%9Fehir) Mahallesi (Manisa Alaşehir)
- [Çarıklar](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%87ar%C4%B1klar%2C_K%C3%B6pr%C3%BCba%C5%9F%C4%B1) Mahallesi (Manisa Köprübaşı)
- [Çarık](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%87ar%C4%B1k) Köyü (Uşak merkez)
- [Çarıklı](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%87ar%C4%B1kl%C4%B1%2C_Ni%C4%9Fde) Köyü (Niğde merkez)
- [Çarıklı](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%87ar%C4%B1kl%C4%B1%2C_Batman) Köyü (Batman merkez)
- [Çarıklar](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%87ar%C4%B1klar%2C_Anamur) Mahallesi (Mersin'in Anamur ilçesine
- [Çarıklar](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%87ar%C4%B1klar%2C_Germencik) Mahallesi (Aydın Germencik)

[Kaşgarlı](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C3%A2%C5%9Fgarl%C4%B1_Mahmud)’nın listesinde boyların o zamandaki siyasi durumlarına göre sıralandığı anlaşılıyor. Yine [Reşideddin Fazlullah](https://turkipedia.org/tr/wiki/Re%C5%9F%C3%AEd%C3%BCdd%C3%AEn_Fazlullah-%C4%B1_Hemed%C3%A2n%C3%AE)'ın listesinin de, Oğuz boylarının eski siyasi ve sosyal konumlarına göre tanzim edildiği görülüyor.[^4] [Kaşgarlı Mahmud](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C3%A2%C5%9Fgarl%C4%B1_Mahmud)'un listesindeki Oğuz boylarının adları, zamanlarındaki söyleniş şekillerine göre yazılmıştır.

Ayrıca [Kaşgarlı Mahmud](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C3%A2%C5%9Fgarl%C4%B1_Mahmud);

"***جرق**** Çaruk" "Türklerden bir oymak olup ****برجق**** *[*Barçuk*](https://turkipedia.org/tr/wiki/Maralbe%C5%9Fi_%C4%B0l%C3%A7esi)*"ta otururlar. *[*Barçuk*](https://turkipedia.org/tr/wiki/Maralbe%C5%9Fi_%C4%B0l%C3%A7esi)* şehri *[*Afrasyab*](https://turkipedia.org/tr/wiki/Alp_Er_Tunga)*'ın şehridir. Orada Buth-ü-nassar*[^5]*'ın oğlu ****بآتزآن**** Betzen"i hapsetmişti.*"[^6] şeklinde [Çaruk](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%87aruklu%C4%9F_boyu) oymağını ve yerlerini tanımlamış ve [Çaruk](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%87aruklu%C4%9F_boyu) oymağı ile [Oğuzlar](https://turkipedia.org/tr/wiki/O%C4%9Fuzlar)'dan Çarukluğ boyunun arasında ayrım olup olmadığı konusunda herhangi bir ayrıntılı bilgi verilmemiştir.

[Barçuk](https://turkipedia.org/tr/wiki/Maralbe%C5%9Fi_%C4%B0l%C3%A7esi) şehri [Çin](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%87in) [Sincan Uygur Özerk Bölgesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sincan_Uygur_%C3%96zerk_B%C3%B6lgesi)nde, [Kaşgar Vilayeti](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ka%C5%9Fgar_%28il%29)'ne bağlı şimdiki [*Maralbeşi Nahiyisi*](https://turkipedia.org/tr/wiki/Maralbe%C5%9Fi_%C4%B0l%C3%A7esi)***nin o dönemdeki eski ismidir.***

[Anadolu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Anadolu)'da bugünkü söylenişe göre Oğuz Boylarının adları:

**Boz-oklar**: [*Kayı*](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kay%C4%B1_boyu)*, *[*Bayat*](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bayat_boyu)*, *[*Kara-Evli*](https://turkipedia.org/tr/wiki/Karaevli_boyu)*, *[*Ak-Evli*](https://turkipedia.org/tr/wiki/Alkaevli_boyu)*, *[*Yazır*](https://turkipedia.org/tr/wiki/Yaz%C4%B1r_boyu)*, *[*Döğer*](https://turkipedia.org/tr/wiki/D%C3%B6%C4%9Fer_boyu)*, *[*Dodurğa*](https://turkipedia.org/tr/wiki/Dodurga_boyu)*, *[*Avşar*](https://turkipedia.org/tr/wiki/Af%C5%9Far_boyu)*, *[*Kızık*](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C4%B1z%C4%B1k_boyu)*, *[*Beğ-Dili*](https://turkipedia.org/tr/wiki/Be%C4%9Fdili_boyu)*, *[*Karkın*](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kark%C4%B1n_boyu)*.* **Üç-oklar** : [*Bayındır*](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bay%C4%B1nd%C4%B1r_boyu)*, *[*Peçenek (Beçenek)*](https://turkipedia.org/tr/wiki/Pe%C3%A7enekler)*, *[*Çavundur*](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%87avuldur_boyu)*, *[*Çepni*](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%87epniler)*, *[*Salur (salır)*](https://turkipedia.org/tr/wiki/Salur_boyu)*, *[*Eymir*](https://turkipedia.org/tr/wiki/Eym%C3%BCr_boyu)*, *[*Alayuntlu*](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ulayundlu%C4%9F_boyu)*, *[*Yüreğir*](https://turkipedia.org/tr/wiki/Y%C3%BCre%C4%9Fir_boyu)*, *[*İğdir*](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0%C4%9Fdir_boyu)*, *[*Büğdüz*](https://turkipedia.org/tr/wiki/B%C3%BC%C4%9Fd%C3%BCz_boyu)*, *[*Kınık*](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C4%B1n%C4%B1k_boyu)*.*[^7]

## Ayrıca bakınız

- [Türk boylarının tamgaları](https://turkipedia.org/tr/wiki/Damga_%28i%C5%9Faret%29)
- [Çaruk oymağı](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%87aruk_oyma%C4%9F%C4%B1)

[^1]: Atalay, Besim (2006). Divanü Lügati't - Türk. Ankara: Türk Tarih Kurumu Basımevi. ISBN 975-16-0405-2, Cilt I, sayfa 55.
[^2]: Atalay, Besim (2006). Divanü Lügati't - Türk. Ankara: Türk Tarih Kurumu Basımevi. ISBN 975-16-0405-2, Cilt I, sayfa 57.
[^3]: Atalay, Besim (2006). Divanü Lügati't - Türk. Ankara: Türk Tarih Kurumu Basımevi. ISBN 975-16-0405-2, Cilt I, sayfa 55 - 59.
[^4]: Faruk Sümer, Tarihleri-Boy Teşkilatı Destanları Oğuzlar (Türkmenler), Türk Dünyası Araştırmaları Vakfı, İstanbul 1999, sayfa 221.
[^5]: Eski Babil hükümdarlarından birinin adı.
[^6]: Atalay, Besim (2006). Divanü Lügati't - Türk. Ankara: Türk Tarih Kurumu Basımevi. ISBN 975-16-0405-2, Cilt I, sayfa 381.
[^7]: Prof. Dr. Faruk Sümer, Tarihleri-Boy Teşkilatı Destanları Oğuzlar (Türkmenler), Türk Dünyası Araştırmaları Vakfı, İstanbul 1999, sayfa 227-229-232.