# Çalkandular > Source: https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%87alkandular > Last updated: 2026-10-05 > License: CC BY-SA 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/). Credit "Turkipedia contributors" and link to the source. > Based on: Çalkandular, https://tr.wikipedia.org/wiki/%C3%87alkandular (CC-BY-SA-4.0) - **Grup:** Çalkandular; (Чалкъанду, Шалкъанду, Къуу) - **Nüfus:** 855 (2002) - **Bölge:** Rusya (Altay Cumhuriyeti) - **Diller:** Çalkanduca (Altaycanın lehçesi) - **Dinler:** Tengricilik, Ortodoksluk - **İlgili gruplar:** Kumandılar, Tubalar, Altaylar, Telengitler, Teleütler ![Altay Cumhuriyetinde Turaçak rayonu Çalkanduların coğrafyasıdır](https://thumb.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/af/Location_Turochaksky_District_Altai_Republic.svg/1280px-Location_Turochaksky_District_Altai_Republic.svg.png) *Altay Cumhuriyetinde Turaçak rayonu Çalkanduların coğrafyasıdır (Nzeemin, CC-BY-SA-2.0)* **Çalkandular**, **Çalkandılar**[^1] ya da **Çalkanlar** veya **Kuular** (kendilerince: Чалкъанду *Çalkandu* ya da Шалкъанду *Şalkandu*, Къуу, Куу-кижи *Kuu-kiji*; [Rusça](https://turkipedia.org/tr/wiki/Rus%C3%A7a) Челканцы *Çelkantsı* ya da Чалканцы *Çalkantsı*, önceleri Лебединцы *Lebedintsı*), [Rusya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Rusya)'yın orta güney bölgesindeki [Altay Cumhuriyeti](https://turkipedia.org/tr/wiki/Altay_Cumhuriyeti)nde yaşayan [Türk halkları](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrk_halklar%C4%B1)ndan [Altaylar](https://turkipedia.org/tr/wiki/Altaylar)ın 850 kişilik kabilesi. [UNESCO](https://turkipedia.org/tr/wiki/UNESCO)'ya göre dilleri ve kültürleri yok olma tehlikesindedir.[^2][^3] ## Adlandırma [Biy Nehri](https://turkipedia.org/tr/wiki/Biy_Nehri)nin (*Бий-суу*) kolu olan [Lebed Nehri](https://turkipedia.org/tr/wiki/Lebed_Nehri) (Altayca *Kuu*) civarında[^4][^5] yaşadıklarından eskiden [kuğu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ku%C4%9Fu) (Altayca *kuu*, Rusça *lebed*) kelimesinden köken alan **Kuu-kiji** («Kuğu kişi») ya da **Lebed Tatarları** (Rusça *Лебединские татары*) adıyla da anılırlardı. "Kuu" (anlamı kuğu), özellikle [Tuva Cumhuriyeti](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tuva_Cumhuriyeti)nde "kuular" soyadını taşıyan Tuva Türkleri arasında bir sülale olarak bilinir. Çalkandular veya Kuu kişi (Kuu kiji, Kuular) ile bağlantıları vardır.[^6] ## Coğrafya [Altay Cumhuriyeti](https://turkipedia.org/tr/wiki/Altay_Cumhuriyeti)nin [Turaçak rayonu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tura%C3%A7ak_il%C3%A7esi)nda (*Турачак аймак*) çoğunluğu Kurmaç-Baygol (*Курмач-Байгол*) ile Suranaş (*Суранаш*) köylerinde, birazı da Turoçak (Rusça *Турочак* Altayca *Турачак*), Biyka (*Бийка*), İtkuç (*Иткуч*), Kebezen (*Кебезень*) köylerinde ve çok azı da [Çoyskiy rayonu](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%87oyskiy_rayonu)nda (*Чоя аймак*) yaşarlar.[^7] ## Nüfus 2002 rakamlarına göre nüfusları 855 kişidir[^8] ve bunların ancak 539 kadarı Çalkanducayı konuşabilmektedir.[^9] ## Boyları Şalkanıg (Çalgan / Чалган[^10]) ve Şakşılıg (Yakşı / Якшы[^11]) olmak üzere iki kola aynlır.[^12] ## Dil Çalkanduların dilleri [Çalkanduca](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%87alkanduca) (MultiTree *atv-chl*[^13]), [Altayca](https://turkipedia.org/tr/wiki/Altayca)nın *Kuzey Altaycası* denen lehçe grubuna girer ve bu gruptaki [Tuba](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tubalar) ve [Kumandılar](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kumand%C4%B1lar)ın lehçelerine benzer.[^14] Bütün Çalkandular iki dilli olup [Rusça](https://turkipedia.org/tr/wiki/Rus%C3%A7a) da konuşurlar.[^15] Çalkandu dili 2000 yılında Rusya Federasyonunda sayısı az halklar dilinin statüsünü almış ve Rusya halklarının Kırmızı Kitabına dâhil edilmiştir. O zamandan beri Altaycadan ayrı bağımsız bir dil olarak kabul edilir.[^16] Örnekler: туу *tuu* (dağ), суу *suu* (su), öлöҥ *ölöñ* (ot), яйи *yayi* (onun evi), ньаңмыр *ńañmır* (yağmur). [^1]: Figen Güner Dilek (2008), Altay Türklerinde akrabalık , Ahmet B. Ercilasun Armağanı, Akçağ Basım Yayım Pazarlama A.Ş., Ankara [^2]: Dilleri ve Kültürleri Yok Olma Tehlikesine Maruz Türk Toplulukları: Çalkandular / Chalkandu. [^3]: Endangered Languages of Indigenous Peoples of Siberia: The Chelkan Language. [^4]: Аристов Н.А. Заметки об этническом составе тюркских племён и народностей и сведения об их численности. // Живая старина. 1896. Год шестой, вып. III-IV. [^5]: Altay Türkleri [^6]: http://identity2010.ru/?page_id=1809 Kuular (Çalkandular) ve Kuular (Tuvadaki) arasındaki bağ hakkında [^7]: Endangered Languages of Indigenous Peoples of Siberia: The Chelkan Language. [^8]: Endangered Languages of Indigenous Peoples of Siberia: The Chelkan Language. [^9]: Evgeniya Çayçına, Çalkandu dilinde bileşik kelimeler , 4. Uluslararası Türkiyat Araştırmaları Sempozyumu, Son Sesler Duyulmadan, bildiri özetleri, 23-26 Mayıs 2012, Ankara [^10]: Л.П. Потапов (1974), Заметка о происхождении челканцев-лебединцев , Опубликовано: Бронзовый и железный век Сибири. – Новосибирск: Наука, 1974. – С.304-313 [^11]: Л.П. Потапов (1974), Заметка о происхождении челканцев-лебединцев , Опубликовано: Бронзовый и железный век Сибири. – Новосибирск: Наука, 1974. – С.304-313 [^12]: Figen Güner Dilek (2008), Altay Türklerinde akrabalık , Ahmet B. Ercilasun Armağanı, Akçağ Basım Yayım Pazarlama A.Ş., Ankara [^13]: Arşivlenmiş kopya. [^14]: Endangered Languages of Indigenous Peoples of Siberia: The Chelkan Language. [^15]: Endangered Languages of Indigenous Peoples of Siberia: The Chelkan Language. [^16]: Evgeniya Çayçına, Çalkandu dilinde bileşik kelimeler , 4. Uluslararası Türkiyat Araştırmaları Sempozyumu, Son Sesler Duyulmadan, bildiri özetleri, 23-26 Mayıs 2012, Ankara