# Çağrı (Horasan Selçuklu meliki)

> Source: https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%87a%C4%9Fr%C4%B1_(Horasan_Sel%C3%A7uklu_meliki)
> Last updated: 2026-10-05
> License: CC BY-SA 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/). Credit "Turkipedia contributors" and link to the source.
> Based on: Çağrı (Horasan Selçuklu meliki), https://tr.wikipedia.org/wiki/%C3%87a%C4%9Fr%C4%B1_%28Horasan_Sel%C3%A7uklu_meliki%29 (CC-BY-SA-4.0)

- **Veraset:** Horasan Selçuklu Devleti'nin 1. Sultanı
- **Hüküm süresi:** 1040 – 16 Temmuz 1060
- **Sonra gelen:** Alp Arslan
- **Çocukları:** Alp Arslan; Kavurd; Emir Yakuti; Süleyman; Behram Şah; İlyas; Osman; Hadice Arslan Hatun; Cevher Hatun; Safiye Hatun
- **Tam ismi:** Künye: Ebû Süleyman; İslâmî ismi: Davud; Türkçe ismi: Çağrı Bey; Nesep: Davud Çağrı bin Mikail bin Selçuk bin Dukak
- **Hanedan:** Selçuklu
- **Babası:** Mikail
- **Doğum tarihi:** 989
- **Doğum yeri:** Horasan
- **Ölüm tarihi:** 16 Temmuz 1060
- **Ölüm yeri:** Serahs
- **Dini:** Sünni İslam

**Çağrı Bey** tam adıyla **Davud Çağrı Bey bin Mikail** (989 - 16 Temmuz 1060, [Serahs](https://turkipedia.org/tr/wiki/Serahs)), [Oğuzlar](https://turkipedia.org/tr/wiki/O%C4%9Fuzlar)'ın [Kınık boyu](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C4%B1n%C4%B1k_boyu)ndan [Selçuklu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sel%C3%A7uklu_Hanedan%C4%B1) hükümdarı [Selçuk Bey](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sel%C3%A7uk_Bey)'in torunu, [Mikail](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mikail_%28Sel%C3%A7uk_Bey%27in_o%C4%9Flu%29)'in oğlu, [Tuğrul Bey](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tu%C4%9Frul)'in ağabeyi ve [Alp Arslan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Alp_Arslan)'ın babasıdır.

## Ad kökeni

Çağrı adı o zamanlar sık kullanılan, [Türkçe](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrk%C3%A7e)de harfi harfine [Doğan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Do%C4%9Fan) ya da [Boz doğan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Boz_do%C4%9Fan) anlamına gelir.[^1][^2] [Dîvânu Lugâti't-Türk](https://turkipedia.org/tr/wiki/D%C3%AEv%C3%A2nu_Lug%C3%A2ti%27t-T%C3%BCrk)'te *çagrı*: doğan kuşu, çakır kuşu anlamında yazılmıştır.[^3]

## Yaşamı

![Merv 1040, Dandanakan Savaşı](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/1/1c/Gaznaly-seljuk_Dandanaqan.jpg)
*Merv 1040, Dandanakan Savaşı (public-domain)*

Çağrı Bey ve [Tuğrul Bey](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tu%C4%9Frul), daha Oğuz boylarının [Horasan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Horasan) ve [Harezm](https://turkipedia.org/tr/wiki/Harezm)'in kuzeyinde bulunduğu dönemde Orta Asya bozkırlarında doğmuşlardır.

Çağrı Bey diğer Türk boyları arasındaki düşmanlık ve halkın baskısı sonucunda [Mâverâünnehir Bölgesinden](https://turkipedia.org/tr/wiki/M%C3%A2ver%C3%A2%C3%BCnnehir) [Horasan'](https://turkipedia.org/tr/wiki/Horasan)a göç etmiştir. Horasan o zamanlar [Gazne Devleti](https://turkipedia.org/tr/wiki/Gazneliler)'nin bir parçasıydı.

Tuğrul Bey ile devleti ortak yönetti ve Horasan Melikliği yaptı. [Bizans](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bizans_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu)'ın kaleleri olan [Vaspuragan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Vaspuragan) ve [Ani](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ani) kalelerine karşı sefer düzenleyerek büyük kazanç sağladı. 1035 yılında [Gazneli](https://turkipedia.org/tr/wiki/Gazneliler) hükümdarı [I. Mesut](https://turkipedia.org/tr/wiki/I._Mesud) üstüne yapılan seferde Mesut yenildi. Bir antlaşma yapıldıysa da buna uymayan Mesut'u Çağrı Bey yendi ve Afrâsîâb'ın kurduğu söylenen [Merv](https://turkipedia.org/tr/wiki/Merv) kentini Çağrı Bey 1037 yılında alarak, iç kaleye girmiş ve atının örtüsünü yere koyup "taht gibi" üstüne oturmuştur.[^4]

1040 yılında [Dandanakan Muharebesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Dandanakan_Muharebesi) yapıldı. Çağrı Bey komutasındaki Selçuklular Gaznelileri yendiler ve böylece bu savaş Selçukluların devlet olmasında büyük rol oynadı. Çağrı Bey egemenlik alanını ikiye bölüp kardeşi ile paylaşmış, günümüz [Irak](https://turkipedia.org/tr/wiki/Irak)'a kadar uzanan batı bölümünü [Tuğrul Bey](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tu%C4%9Frul), doğu bölümünü (Horasan) de kendisi yönetmiştir. Çağrı Bey kardeşi Tuğrul Bey'le her zaman iyi ilişki kurmuşlar, Çağrı Bey, Tuğrul Beye karşın birkaç evlat geriye bırakmıştır.

Tuğrul Bey, 1056 yılında [Bağdat](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ba%C4%9Fdat)'ta hüküm süren [Şii](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C5%9Eiilik) [Büveyhîler](https://turkipedia.org/tr/wiki/B%C3%BCveyh%C3%AEler) devletine son vermiş batıya doğru topraklarını genişletmiştir. Büveyhîler tarafından baskı altında tutulan [Sünni](https://turkipedia.org/tr/wiki/S%C3%BCnnilik) [Halifeler](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hil%C3%A2fet) bu başarılarından dolayı Selçukluları kutlamışlardır. Halife [Kaim](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kaim_%28Abb%C3%A2s%C3%AE_halifesi%29), Tuğrul Bey'e *Ruknu ʾd-daula* (Hanedan desteği), *Maliku ʾl-maschriq wa-ʾl-maghrib* (Doğu'nun ve Batı'nın Hükümdarı) ve *Sultan* sanını vermiştir. Öbür Türk boylarıyla akrabalıklar kurmuştur (Örneğin; oğlunu Kıpçak hükümdarının kızıyla evlendirmesi gibi). 1059'da [Tuğrul Bey](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tu%C4%9Frul)'e karşı ayaklanan kuzeni [İbrahim Yınal](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0brahim_Y%C4%B1nal)'ın ayaklanmasını bastırdı. 1060'ta hastalanarak [Serahs](https://turkipedia.org/tr/wiki/Serahs) ([İpek Yolu](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0pek_Yolu)nda [Nişabur](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ni%C5%9Fabur) ile [Merv](https://turkipedia.org/tr/wiki/Merv) arasındaki önemli bir [vaha](https://turkipedia.org/tr/wiki/Vaha)) adı verilen yerde öldü.

[Anadolu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Anadolu)'ya ilk kez akın yapan [Türk](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrkler) komutanlarındandır. Türk tarihine ve kültürüne baktığımızda, Türk devletlerinin yükselmesinde ve gelişmesinde dönem dönem birtakım liderlerin ön plana çıktıklarını görürüz. Örneğin; [Bumin Kağan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bumin) ve [İstemi Kağan](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0stemi), [Bilge Kağan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bilge_Ka%C4%9Fan) ile [Kül Tigin](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C3%BCl_Tigin), daha sonraları [Tuğrul Bey](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tu%C4%9Frul) ve Çağrı Bey gibi.

[Hanedan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hanedan)lar arasında dostluk ve siyasal bağların kurulması ve [Tuğrul Bey](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tu%C4%9Frul)'in [İslam](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0slam) peygamberi soyu ile kucaklaşması için [Abbasi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Abb%C3%A2s%C3%AEler) Halifesi [El-Kâim](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kaim_%28Abb%C3%A2s%C3%AE_halifesi%29)’in kızı *Seyyide Fâtıma el-Betül* ile Çağrı Bey'in kızı Hatice Arslan Hatun'da halife ile evlenmiştir.

Tarihi kaynaklarda Tuğrul Bey'in tersine Çağrı Bey'in yaşamı ile ilgili fazla bir bilgi bulunmamaktadır.

### Popüler Kültürde Yeri

2021'de [TRT 1](https://turkipedia.org/tr/wiki/TRT_1)'de yayınlanmaya başlayan [Alparslan: Büyük Selçuklu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Alparslan%3A_B%C3%BCy%C3%BCk_Sel%C3%A7uklu) dizisinde [Erdinç Gülener](https://turkipedia.org/tr/wiki/Erdin%C3%A7_G%C3%BClener) tarafından canlandırılmaktadır.

[^1]: Clauson, p. 410.
[^2]: Çağrı: 1. Birini çağırma, davet. 2. Doğan, çakır kuşu. 3. Rütbe, ünvan, san.TDK Kişi Adları Sözlüğü. <http://tdkterim.gov.tr/bts/?kategori=veritbn&kelimesec=67810>
[^3]: Atalay, Besim (2006). Divanü Lügati't - Türk. Ankara: Türk Tarih Kurumu Basımevi. ISBN 975-16-0405-2, Cilt I, sayfa 421, Cilt II, sayfa 343 ve Cilt III, sayfa 332.
[^4]: Tabakât al-Nâşiri sayfa 127.
