# Çürüksulu Ali Paşa > Source: https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%87%C3%BCr%C3%BCksulu_Ali_Pa%C5%9Fa > Last updated: 2026-10-05 > License: CC BY-SA 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/). Credit "Turkipedia contributors" and link to the source. > Based on: Çürüksulu Ali Paşa, https://tr.wikipedia.org/wiki/%C3%87%C3%BCr%C3%BCksulu_Ali_Pa%C5%9Fa (CC-BY-SA-4.0) ![Çürüksulu Ali Paşa ve milisleri](https://thumb.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/3/3f/Ali_Pascha_Tavdgiridze_umgeben_von_einer_Gruppe_Lasen_-_1870er_-_Zeno_ID_20001897306.jpg/1280px-Ali_Pascha_Tavdgiridze_umgeben_von_einer_Gruppe_Lasen_-_1870er_-_Zeno_ID_20001897306.jpg) *Çürüksulu Ali Paşa ve milisleri (public-domain)* **Çürüksulu Ali Paşa** (1829, [Çürüksu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kobuleti) – 1911, [İstanbul](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0stanbul)), [Gürcü](https://turkipedia.org/tr/wiki/G%C3%BCrc%C3%BCler) asıllı Osmanlı generalidir. [93 Harbi](https://turkipedia.org/tr/wiki/93_Harbi)'nın ardından Gürcülerin göçüyle yakından ilgilenmiş, bu göçmenlerin [Ordu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ordu_%28il%29), [Fatsa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Fatsa) ve [Ünye](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%9Cnye) bölgelerine yerleştirilmesini sağlamıştır.[^1] Ali Paşa, [Tavdgiridze](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tavdgiridze_ailesi) (თავდგირიძე) ailesinden Mehmed Bey ile Fatma Dindine Hanım’ın oğludur.[^2] Üç kez evlenen Mehmed Bey'in Dindine Hanım'la dört evlâdı oldu; bir kız (Elmas) ve üç erkek ([Osman](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%87%C3%BCr%C3%BCksulu_Osman_Ziy%C3%A2_Pa%C5%9Fa), Ali ve Sefer).[^3] Babasının başka kadınlardan da çocukları olduğu biliniyor. 1829 senesinde [Çürüksu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kobuleti)’da doğdu. [Kırım Harbi](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C4%B1r%C4%B1m_Sava%C5%9F%C4%B1)’ne diğer aile fertleriyle birlikte katıldı. [1877-1878 Osmanlı-Rus Savaşı](https://turkipedia.org/tr/wiki/93_Harbi)’nda [mirliva](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mirliva) rütbesi ile görev aldı ve Batum ve havalisinden oluşturulan yerli kuvvetlere (asakir-i muavene) komutanlık yaptı. Savaşta Osmanlı ordusunun başarısızlığı üzerine Batum ordusu serdarı [Derviş Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Dervi%C5%9F_%C4%B0brahim_Pa%C5%9Fa), Gürcü olmasına bağlı olarak Ali Paşa'nın ihanet içinde olduğu söylentisini yaymış, bundan dolayı iki paşanın arası açılmış ve Derviş Paşa sonunda Ali Paşa'yı bir suçlu gibi gemiye bindirip İstanbul'a yollamıştır.[^4] Bu durum Guria'nın yerel şarkılarına konu olmuştur.[^5] Savaş sonrasında [Batum](https://turkipedia.org/tr/wiki/Batum)’un Osmanlı Devleti tarafından Ruslara bırakılması ile Ali Paşa ve ailesi [Ordu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ordu_%28il%29)'ya yerleşti.[^6] Ali Paşa özellikle [Ordu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ordu_%28il%29) ve civarında Gürcü muhacirlerinin yerleştirilmesinde büyük hizmetleri bulundu ve bu hizmetlerinden dolayı da Padişah [II. Abdülhamit](https://turkipedia.org/tr/wiki/II._Abd%C3%BClhamid) tarafından ödüllendirildi. 1884 senesinde İstanbul’a gelerek padişah yaverliği rütbesi verildi. Ali Paşa üç defa evlenmişti. İlk eşi Batum Hanedanından Bejanidze Firuze Hanım’dır. Firuze Hanım’dan boşandıktan sonra Meryem ve Hamide Hanımlarla evlendi. Çürüksulu Ali Paşa, 1911’de İstanbul’da öldü. Kabri [Fatih Camii](https://turkipedia.org/tr/wiki/Fatih_Camii) haziresindedir. Mezar taşında şöyle yazılıdır: “Ya Allah, Ümeray-ı askeriyeden, Çürüksulu Ali Paşa’nın Merkad-ı Münevveridir. Lillahi’l-Fatiha, Sene 1329 Muharrem” [^1]: Oktay Özle - "Çürüksulu Ali Paşa ve Ailesi Üzerine Biyografik Notlar". [^2]: "ალი ფაშა თავდგირიძე" (Ali Paşa Tavdgiridze), Gürcistan Parlamentosu Ulusal Kütüphanesi. [^3]: Oktay Özel. "Çürüksulu Ali Paşa ve Ailesi Üzerine Biyografik Notlar". [^4]: Zaka Çiçinadze, „ისტორია ოსმალეთის ყოფილ მუსულმან ქართველთ საქართველოსი" (Osmanlı Devleti'de Bulunan Eski Müslüman Gürcistan'ın Tarihi), Batum, 1911, s. 236. [^5]: "ალი ფაშა თავდგირიძე" (Ali Paşa Tavdgiridze), Batumelebi. [^6]: Oktay Özel. "Çürüksulu Ali Paşa ve Ailesi Üzerine Biyografik Notlar".