# Çöön-Hemçik (il) > Source: https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%87%C3%B6%C3%B6n-Hem%C3%A7ik_(il) > Last updated: 2026-10-05 > License: CC BY-SA 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/). Credit "Turkipedia contributors" and link to the source. > Based on: Çöön-Hemçik (il), https://tr.wikipedia.org/wiki/%C3%87%C3%B6%C3%B6n-Hem%C3%A7ik_%28il%29 (CC-BY-SA-4.0) ![](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/8/8a/Tyva_Dzun-Khemchiksky_kozhuun.png) * (СафроновАВ, CC-BY-SA-3.0)* - **Birimin adı:** Çöön Hemçik İli - **Rusça adı:** Дзун-Хемчикский кожуун - **Diğer dildeki adı:** Чөөн-Хемчик кожуун - **Diğer dil:** Tuva Türkçesi - **Federal bölge:** 20px Tuva Cumhuriyeti - **Başkent:** Çadaana - **Millet:** Tuva Türkleri - **Dil:** Tuva Türkçesi **Çöön-Hemçik İli** ([Tuva Türkçesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tuvaca): Чөөн-Хемчик кожуун; [Rusça](https://turkipedia.org/tr/wiki/Rus%C3%A7a):Дзун-Хемчикский кожуун; [İngilizce](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0ngilizce) :Dzun-Khemchiksky District ) Rusya Federasyonu özerk [Tuva Cumhuriyeti](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tuva_Cumhuriyeti)nin 17 idari yönetiminden bir il belediyesidir. Çöön-Hemçik ilinin yönetim merkezi [Çadaana](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%87adaana) yerleşim merkezidir. Nüfusu yıllara göre şöyle olmuştur. 19,921 (2010 Nüfus sayım sonucu); 21,361 (2002 Sayımı); 22,748 (1989 sayımı). İl nüfusunun yarısı Çadaana yerleşimindedir. ## Sözkökü Çöön Hemçik sözü Tuva Türkçesi kökenli olmayıp Moğolcadır. Moğolcadaki *zuun* (Зүүн) sözü Tıva Türkçesine geçerek *çöön* şekline girmiştir. Çöön: Doğu anlamına gelir. Tıva Türkçesinde ise hem: akarsu demektir. ## İdari bölümler Bölgede kasaba üstü bir şehir olup o da [Çadaana](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%87adaana)'dır. 11 tane kırsal yerleşim vardır: Çıraa-bajı, Çırgakı, Eldig-hem, Horumdağ, Şemi, Devekaya (Teve-haya), Höndergey, [İyme](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0yme_%28k%C3%B6y%29), Bayantala, Çadaana, Hayırakan. ## Coğrafya Çöön Hemçik bölgesi Tuva Cumhuriyetinin batı bölümündedir. Hudutları kuzeyde Süt-Höl (Sütgöl), doğuda Uluğ-hem (Ulu akarsu), güneyde Övür bölgeleri ile komşudur. Çöön-Hemçik bölgesinin alanı - 6.484,56 km ². ### İklim Bölge, Türkiye'nin ortası gibi az yağışlı keskin bir karasal iklime egemendir. ## Tarih [XVIII](https://turkipedia.org/tr/wiki/XVIII) asırda bölgenin il statüsünde idari yönetim merkezi olarak kurulmuştur. Daa Kojuun (Daa ili) 1929 yılında Çöön Hemçik Kojuun yani Çöön Hemçik bölgesi(ili) olarak değiştirilmiştir.. «Çöön» kelimesi ([Moğolca](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mo%C4%9Folca): Зүүн) «Züün» sözünden bozma olup manası da [doğu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Do%C4%9Fu) demektir. ## Nüfus 1 Ocak 2006 yılı nüfus sayımına göre — toplam nüfus 20810 kişi olup bunun 9186 kişi şehirde ([Çadaana](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%87adaana)'da), 11624 kişi ise — kırsal alanda yerleşmiştir. ## Ekonomi Bölgede önde gelen tarım, hayvancılık, bitkisel üretim ekonomi sektörleridir. Ana sanayi dalında 10 şirket bulunur. Ayrıca ormancılık, kerestecilik, ağaç işleme, gıda ve yapı malzemeleri sanayi vardır. ## Ulaşım Karayolu ile yük ve yolcu taşıması yapılmaktadır. Henüz Türkistan ve Türkiye'ye doğru demiryolu bağlantısı yoktur. Türk Dünyası arasında ekonomik, kültürel, toplum kaynaşması, ulaşım, iletişim için demiryolu atağı gerçekleşmemiştir. ## Ünlüler ### Doğmuş olanlar - [Vladimir Oskal-ool](https://turkipedia.org/tr/wiki/Vladimir_Oskal-ool) (1920-1999) - (1980) yılı Sovyetler Birliği halk sanatçısı - [Çеçеn-ооl Mоnguş](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%87e%C3%A7en-ool_Mongu%C5%9F) (1973-2013) — serbest güreşte Tıvаlı pehlivan. 1996 Yaz Olimpiyatlarında dereceye girmiştir ## Dış bağlantılar - [Çöön Hemçik Bölgesi Kalkınma Programı](http://gov.tuva.ru/)